Kenali Strok: Simptom, Faktor Risiko, dan Cara Rawatan

Disediakan oleh,

Dr Chris Chong

Pakar Perunding Neurologi

Gleneagles Hospital Kota Kinabalu

Apa itu strok?

Strok berlaku apabila aliran darah ke sebahagian otak terganggu. Otak bergantung kepada bekalan darah yang membawa oksigen dan glukosa untuk berfungsi dengan normal. Apabila kawasan otak tidak menerima bekalan ini, sel otak mula rosak dan fungsi yang dikawal oleh kawasan tersebut terjejas serta-merta.

Apakah jenis-jenis strok yang berbeza?

Strok terbahagi kepada dua kategori utama:

• Strok iskemia: Berlaku apabila saluran darah tersumbat atau menyempit sehingga menghalang aliran darah ke otak.
• Strok pendarahan: Berlaku apabila saluran darah di otak pecah dan menyebabkan pendarahan dalam tisu otak.

Apakah punca penyakit dan gejala strok yang dinilai oleh doktor?

Strok biasanya berlaku secara tiba-tiba. Gejala berbeza mengikut kawasan otak yang terjejas dan saiz strok.

Gejala biasa strok termasuk:

1. Kelemahan atau kebas pada muka, lengan, atau kaki, terutamanya pada satu sisi badan.
2. Masalah penglihatan, seperti penglihatan kabur atau hilang penglihatan secara tiba-tiba.
3. Pening, vertigo, hilang keseimbangan atau koordinasi.
4. Kesukaran bertutur atau memahami bahasa.
5. Perubahan dalam pemikiran, ingatan atau tingkah laku.
6. Tahap kesedaran yang menurun.

Namun, penting untuk difahami bahawa gejala otak tidak khusus untuk strok. Kehilangan fungsi otak boleh disebabkan oleh pelbagai keadaan lain, bukan hanya strok. Gejala neurologi juga boleh timbul dari bahagian sistem saraf selain otak.

Doktor akan menilai semua gejala untuk menentukan kawasan otak yang terjejas. Pengesahan diagnosis strok biasanya dilakukan melalui:

• Pengambilan sejarah pesakit dan pemeriksaan fizikal.
• Ujian neuroimaging seperti CT (Tomografi Berkomputer) atau MRI (Pengimejan Resonans Magnetik) otak dan saluran darah.
• Ujian makmal untuk mengenal pasti keabnormalan dalam darah dan otak.

Apakah faktor risiko strok dan cara mengurangkannya?

Strok biasanya berlaku kerana gabungan faktor risiko tertentu. Sesetengah faktor tidak boleh diubah, manakala banyak faktor lain boleh dikawal melalui gaya hidup sihat dan rawatan yang betul.

Faktor risiko yang tidak boleh diubah

• Umur: Risiko meningkat apabila usia bertambah.
• Jantina: Lelaki mempunyai risiko strok yang lebih tinggi sebelum umur 60 tahun.
• Sejarah keluarga: Risiko bertambah jika ibu bapa atau adik-beradik mempunyai penyakit jantung koronari atau strok.

Faktor risiko yang boleh diubah

• Tekanan darah tinggi (hipertensi)
• Merokok
• Diabetes mellitus
• Kolesterol tinggi dan masalah lipid
• Penyakit jantung tertentu (contohnya fibrilasi atrium atau masalah injap)
• Obesiti
• Kurang aktiviti fizikal
• Pengambilan alkohol berlebihan

Bagaimana risiko boleh dikurangkan

• Mengawal tekanan darah melalui diet, aktiviti fizikal dan ubat yang ditetapkan.
• Berhenti merokok.
• Mengurus diabetes dengan pemantauan dan rawatan yang betul.
• Mengawal kolesterol melalui pemakanan, senaman dan ubat jika diperlukan.
• Menjalani rawatan untuk masalah jantung seperti fibrilasi atrium.
• Mengekalkan berat badan yang sihat.
• Mengamalkan aktiviti fizikal secara berkala.
• Mengehadkan alkohol.

Untuk pesakit dengan strok iskemia

Ubat pencair darah (antiplatelet atau antikoagulan) diperlukan untuk mengurangkan risiko strok berulang, selain mengawal faktor risiko masing-masing.

Apakah rawatan untuk pesakit strok akut?

Rawatan untuk strok akut bergantung pada sama ada strok disebabkan oleh saluran darah tersumbat (strok iskemia) atau pendarahan dalam otak (strok hemoragik). Rawatan awal adalah kritikal kerana ia memberi kesan langsung kepada pemulihan pesakit.

Rawatan untuk strok iskemia akut

Tujuan rawatan adalah untuk memulihkan aliran darah secepat mungkin. Rawatan utama termasuk:

• Pembuangan bekuan secara mekanikal menggunakan alat khas untuk menarik keluar bekuan yang menyekat saluran darah.
• Trombolisis menggunakan ubat untuk melarutkan bekuan darah.
• Ubat pencegah pembekuan untuk mengurangkan risiko pembentukan bekuan baharu.
• Pengawalan faktor risiko bagi mencegah strok berulang.

Rawatan untuk pendarahan akut dalam atau sekitar otak

Jika pendarahan adalah besar dan mengancam nyawa, pembedahan mungkin diperlukan untuk mengurangkan tekanan dan mengeluarkan darah yang terkumpul.

Rawatan komplikasi strok

Strok boleh menyebabkan masalah tambahan yang memerlukan rawatan khusus. Komplikasi ini termasuk:

• Komplikasi neurologi seperti sawan atau pembengkakan otak.
• Komplikasi perubatan seperti pneumonia, jangkitan saluran kencing, kudis tekanan, atau trombosis vena dalam.
• Komplikasi psikologi termasuk kemurungan selepas strok.

Setiap komplikasi perlu dikenal pasti dan dirawat segera bagi menyokong pemulihan pesakit.

Apakah kecacatan dan halangan yang boleh kekal selepas strok?

Strok boleh menjejaskan pelbagai bahagian otak, menyebabkan kecacatan yang berbeza bergantung pada kawasan otak dan tahap keterukan:

Jenis kecacatan selepas strok

• Abnormaliti motor: Kelemahan, kekejangan atau pergerakan tidak terkoordinasi.
• Abnormaliti deria: Kehilangan sensasi, kesemutan atau kesakitan.
• Abnormaliti kognitif dan tingkah laku: Masalah memori, tumpuan, bahasa, membaca, atau pengiraan.
• Abnormaliti bahasa: Kesukaran bertutur, mencari perkataan, atau memahami bahasa.
• Disfungsi eksekutif: Kesukaran merancang, membuat keputusan atau melaksanakan aktiviti kompleks.

Tahap pemulihan

Kebanyakan pesakit menunjukkan tahap pemulihan tertentu. Ada yang kembali hampir normal, manakala sebahagian lagi mengalami kecacatan kekal. Tahap pemulihan bergantung pada lokasi strok, umur, kesihatan keseluruhan, dan rawatan awal.

Peranan rehabilitasi

Rehabilitasi membantu memaksimumkan fungsi pesakit melalui pasukan pelbagai disiplin seperti ahli fisioterapi, ahli terapi pertuturan, ahli terapi pekerjaan, jururawat, pakar pemakanan dan lain-lain. Pendidikan kepada keluarga penting untuk memastikan sokongan berterusan di rumah.

Kesan strok terhadap keluarga dan sosial

Strok memberi kesan besar bukan hanya kepada pesakit tetapi juga kepada keluarga dari segi peranan, emosi, dan beban kewangan. Perubahan ini harus diiktiraf dan diuruskan.

Tempah janji temu di Gleneagles Hospital Kota Kinabalu

Jika anda mengalami sebarang simptom strok, hubungi kami untuk perkhidmatan neurologi di Gleneagles Hospital Kota Kinabalu bagi mengetahui lebih lanjut mengenai rawatan strok. Pasukan profesional kesihatan pelbagai disiplin kami bersedia untuk memberikan konsultasi serta penjagaan komprehensif sepanjang proses diagnosis, rawatan, dan rehabilitasi.